Het faillissement

Een faillissement is een in de wet geregelde procedure voor een persoon of onderneming die niet (meer) in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Aanleiding voor het faillissement is met andere woorden het (financieel) onvermogen of onvermogend zijn, de insolventie of het insolvent zijn. Een oudere term is bankroet, maar in het Nederlands wordt dat woord meestal gebruikt in de samenstelling frauduleus bankroet en aldus geassocieerd met fraude. Faillissement wordt ook wel deconfiture genoemd.

Het faillissement wordt uitgesproken door een gerechtelijke instantie. Door de faillissementsuitspraak gaat de beschikking en het beheer over het vermogen van de schuldenaar over naar een door de Rechtbank aangestelde curator. Het faillissement kan worden beschouwd als een vorm van beslag op het gehele vermogen van de failliet. De taak van de curator is in beginsel het te gelde maken van het vermogen van de failliet, waarna de opbrengst wordt verdeeld onder de schuldeisers.

In een aantal landen bestaan er alternatieven voor het faillissement. Die regelingen worden samengevat onder de noemer insolventieregelingen. Hoewel deze insolventieregelingen veel met elkaar gemeen hebben bestaan er ook verschillen. Vooral op de volgende punten verschillen regelingen nog wel eens van elkaar:

• De voorwaarden voor inwerkingtreding van de regeling. In Nederland is deze bijvoorbeeld 'opgehouden te hebben met betalen', maar in andere landen is een negatief eigen vermogen voldoende.
• De vermogensbestanddelen en vorderingen die onder het faillissement vallen (pand- en hypotheekrechten, eigendomsvoorbehouden, etc.), alsmede de posities van eventuele bevoorrechte schuldeisers.
• Eventuele verplichtingen van crediteuren. Soms zijn zij verplicht te blijven leveren aan de failliet, ook als er nog een vordering openstaan waarvan niet zeker is of die wel voldaan wordt.
• Is de procedure gericht op liquidatie, sanering of herstructurering?
• Eventuele instrumenten tegen faillissementsfraude;
• De positie van aandeelhouders;
• Een mogelijkheid tot schuldsanering en het verkrijgen van een 'schone lei' voor een natuurlijk persoon;
• Het al dan niet herleven van schulden na faillissement.

Gevolgen van faillissement

Door de faillietverklaring verliest de schuldenaar het beheer en de beschikking over zijn vermogen (art. 23 Fw). In plaats daarvan verkrijgt de curator het beheer en de beschikking over dat vermogen (art. 68 Fw). Dit rechtsfeit heeft over het algemeen terugwerkende kracht tot 0.00 uur van de dag van faillietverklaring; betalingen die op de dag van de faillietverklaring door de schuldenaar zijn gedaan kunnen door de curator worden teruggedraaid. Het "faillissementsbeslag" betreft het gehele vermogen ten tijde van de faillietverklaring, maar ook al hetgeen de schuldenaar gedurende het faillissement verwerft (art. 20 Fw). 

Meer over de gevolgen van een faillisement

Duur van het faillissement

De Nederlandse wet stelt geen termijn waarbinnen een faillissement moet zijn afgewikkeld. In de regel duurt de afwikkeling meer dan een jaar, maar een langere periode is niet uitzonderlijk. Grote faillissementen, bijvoorbeeld van beursgenoteerde bedrijven, kunnen wel tien of vijftien jaar duren. Deze lange duur kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt doordat een curator de uitkomst af moet wachten van procedures die hij voert ten behoeve van de boedel. Ook duurt het vaak lange tijd voordat instanties als de Belastingdienst en bedrijfsvereniging (UWV) hun definitieve vorderingen hebben ingediend.

Meer over de duur van een faillissement